सहकार्यासाठी आवाहन: विज्ञानातील स्वातंत्र्य आणि जबाबदारीवर आयएससीच्या कृतीला आकार देणे | अंतिम मुदत: १२ जून २०२६

हा प्रकल्प, आयएससी सदस्यांकडून अद्ययावत केलेल्या विनंत्यांना थेट प्रतिसाद देतो. व्हिसा निर्बंधांवर आयएससीची भूमिका शास्त्रज्ञांच्या आंतरराष्ट्रीय हालचालींवर परिणाम होत आहेआणि जगभरातील शास्त्रज्ञांच्या मुक्त संचाराशी संबंधित आव्हाने आणि संभाव्य धोरणात्मक उपायांवर चर्चा करते. यामध्ये अल्पकालीन संचार आणि दीर्घकालीन गतिशीलता या दोन्हींचा समावेश आहे. या प्रकल्पाचे उद्दिष्ट आहे:

• राष्ट्रीय सीमांपार होणाऱ्या वैज्ञानिक आदान-प्रदानात अडथळा आणणारे अडथळे, विशेषतः व्हिसा निर्बंध, ओळखा;
• असे व्यावहारिक उपाय सुचवा जे वैज्ञानिक संस्था, संघटना आणि अखेरीस धोरणकर्ते स्वीकारू शकतील;
• प्रादेशिक वास्तवावर आधारित आणि त्यानुसार तयार केलेल्या संदर्भ-विशिष्ट धोरणांवर भर द्या.

हा प्रकल्प युद्ध, नैसर्गिक आपत्ती आणि इतर संकटांच्या पार्श्वभूमीवर वैज्ञानिक प्रणालीतील असुरक्षितता हाताळतो. अशा घटनांच्या आधी, दरम्यान आणि नंतर प्रणालीची लवचिकता वाढवणे, संशोधकांचे संरक्षण करणे, डेटा आणि पायाभूत सुविधा सुरक्षित ठेवणे, तसेच वैज्ञानिक संवाद कायम ठेवणे यासाठी व्यावहारिक, नैतिक आणि प्रशासन-केंद्रित मार्गदर्शन विकसित करणे हे याचे उद्दिष्ट आहे. हा प्रकल्प आयएससीच्या (ISC) कार्याचाच पुढील भाग आहे.

हा प्रकल्प, वैज्ञानिक संशोधन आणि प्रकाशनामध्ये एआयच्या वापरामुळे निर्माण होणाऱ्या सचोटीच्या परिणामांवर (ज्यात पारदर्शकता, प्रकटीकरण, उत्तरदायित्व, शोधक्षमता, लेखकत्व, डेटाची विश्वसनीयता आणि विज्ञानावरील विश्वास यांसारख्या आव्हानांचा समावेश आहे) लक्ष केंद्रित करण्याच्या आयएससी सदस्यांच्या विनंत्यांना थेट प्रतिसाद देतो. या प्रकल्पाचे व्यापक उद्दिष्ट, संशोधनाची सचोटी जपण्यासाठी वैज्ञानिक नवोपक्रम आणि जबाबदारी व उत्तरदायित्व यांच्यात संतुलन साधत, सामायिक तत्त्वे आणि अधिक प्रमाणित पद्धतींवर आधारित जागतिक एआय प्रशासन परिसंस्थेला प्रोत्साहन देणे आणि त्यात योगदान देणे हे आहे. यामध्ये वैज्ञानिक समुदायासाठी खालील बाबी स्पष्ट करणे समाविष्ट असेल:

• संशोधनामध्ये एआय/एलएलएमच्या वापराशी संबंधित धोके;
• संशोधनामध्ये AI/LLM चा जबाबदार आणि स्वीकारार्ह वापर प्रत्यक्षात कसा दिसतो.

• हा प्रकल्प “जबाबदार विज्ञान समर्थन म्हणजे काय?” या प्रश्नावर लक्ष केंद्रित करतो आणि त्यातील अनेक घटक मुद्दे स्पष्ट करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतो, जसे की:
• या संदर्भात 'समर्थन' म्हणजे काय? (उदा. सर्वसाधारण विज्ञान संवाद कुठे संपतो आणि समर्थन कुठे सुरू होते?)
• कोणत्या परिस्थितीत शास्त्रज्ञांनी समर्थक म्हणून काम करणे योग्य/जबाबदारीचे ठरते?
• आणि, अधिक स्पष्टपणे सांगायचे झाल्यास, शास्त्रज्ञ/वैज्ञानिक अकादमी/संस्था/संघटना प्रत्यक्षात कोणत्या जबाबदार समर्थन कृती करू शकतात?

हा प्रकल्प वैज्ञानिक जबाबदारीशी संबंधित संकल्पना आणि संस्थात्मक व्यवस्था कशा विकसित झाल्या आहेत, आणि २१ व्या शतकात त्या वैज्ञानिक स्वातंत्र्याशी कशा प्रकारे संवाद साधतात, याचे परीक्षण करतो. यात उणिवा, जबाबदारीच्या विचारांना कसे समर्थन देता येईल, आणि जिथे आवश्यक असेल तिथे वैज्ञानिक स्वातंत्र्यावर मर्यादा न घालता त्यांची अंमलबजावणी कशी करता येईल, याचा शोध घेतला जाईल. आयएससीच्या '२१ व्या शतकातील विज्ञानाच्या मुक्त आणि जबाबदार अभ्यासावरील एक समकालीन दृष्टिकोन' या चर्चापत्राचा आधार घेऊन, वैज्ञानिक स्वातंत्र्य आणि जबाबदाऱ्या या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत, याबद्दल अधिक स्पष्ट, सामायिक आणि प्रमाणभूत समज वाढवणे हा या प्रकल्पाचा उद्देश आहे.