हा लेख या मालिकेचा भाग आहे "जगभरातील महिला शास्त्रज्ञ: लैंगिक समानतेसाठी धोरणेवैज्ञानिक संस्थांमध्ये लिंग प्रतिनिधित्वासाठी ड्रायव्हर्स आणि अडथळ्यांचा शोध घेणे. इंटरनॅशनल सायन्स कौन्सिल (ISC) द्वारे विज्ञानातील लैंगिक समानतेसाठी स्थायी समिती (SCGES), विविध शाखा आणि भौगोलिक प्रदेशांमधील महिला शास्त्रज्ञांच्या मुलाखतींवर आधारित. ही मालिका ISC आणि SCGES च्या वेबसाइटवर एकाच वेळी प्रकाशित केली जाते.
डॉ. मोरेसला तिच्या वडिलांच्या द्वारे विज्ञानात रुची निर्माण झाली - मूळचे Amazon - ज्यांनी तिला लहानपणापासूनच निसर्गाच्या सौंदर्याबद्दल आणि उष्णकटिबंधीय जंगलाबद्दल संवेदनशील केले. तिला आठवते की डोंगराच्या जंगलात सुट्टी घालवायला गेले होते, जिथे तिचे वडील निसर्गाचे चक्र, झाडे कशी लावायची आणि फळे कशी काढायची हे समजावून सांगायचे. बालपणीच्या या अनुभवांचा मोनिकावर कायमस्वरूपी प्रभाव पडला आहे आणि तिचा असा विश्वास आहे की तिने नैसर्गिकरित्या जीवशास्त्र आणि ऍमेझॉन निसर्गाकडे लक्ष दिले.
सुरुवातीच्या काळात, डॉ. मोरेस यांना तिचा डिप्लोमा आणि करिअर करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय संधींवर अवलंबून राहावे लागले. देशातील राजकीय आणि लष्करी अशांततेनंतर, बोलिव्हियामधील सर्व विद्यापीठे बंद करण्यात आली होती, ज्यामुळे मोनिकाला दोन वर्षे स्पेनमध्ये जीवशास्त्राचा अभ्यास करण्यास प्रवृत्त केले. सुदैवाने, या अंतरादरम्यान मिळालेले क्रेडिट्स नंतर बोलिव्हियन शिक्षण प्रणालीद्वारे प्रमाणित केले गेले आणि ती तिच्या मूळ देशात तिचा अभ्यास पुन्हा सुरू करू शकली.
ती शिकत असताना, डॅनिश संशोधकांचा एक गट 20 वर्षांहून अधिक काळ इक्वाडोरमध्ये उष्णकटिबंधीय जंगलाचा अभ्यास करत होता. त्यापैकी एक, डॉ. हेन्रिक बालस्लेव्ह, मोनिकाचे मार्गदर्शक बनले आणि जेव्हा त्यांना आंतरराष्ट्रीय निसर्ग संवर्धन संस्थेकडून बोलिव्हियाच्या पाम वृक्षांच्या संवर्धनाच्या स्थितीचे मोजमाप करण्यासाठी अनुदान मिळाले तेव्हा त्यांनी तिला त्यांच्या संशोधनात सामील होण्यासाठी आमंत्रित केले. युंगस प्रदेशात.
त्या पहिल्या संशोधनाच्या अनुभवानंतर, तिला डॉ. बालस्लेव्ह यांचा फोन आला, “मला तुमच्यासाठी शिष्यवृत्ती मिळाली आहे. पुढच्या दोन आठवड्यांत तुम्ही डेन्मार्कला जाऊ शकाल का?" तिने डेन्मार्कमधील आरहस विद्यापीठात पदव्युत्तर (1989) आणि पीएचडी (1996) पदवी मिळविली.
मोनिकाचे आणि इतर लॅटिन अमेरिकन सहकाऱ्यांचे संशोधक म्हणून स्वप्न 2005 मध्ये लवकरच पूर्ण झाले. चार दक्षिण अमेरिकन आणि युरोपीय देशांच्या भागीदारांच्या या संशोधन संघाला संपूर्ण लॅटिन अमेरिकेतील क्षेत्रीय कार्ये करण्यासाठी युरोपियन युनियनकडून पाच वर्षांत 1.5 दशलक्ष युरोचे मोठे अनुदान देण्यात आले. जंगले अनेक तरुण संशोधकांनी अंडरग्रॅज्युएट, एमएससी आणि पीएचडी पदवीसाठीही काम केले.
आमच्या मुलाखतीदरम्यान, मोनिकाने नोंदवले की तिला तिच्या अभ्यासादरम्यान किंवा तिच्या विद्यापीठीय कारकीर्दीत लिंगाशी संबंधित कोणतीही समस्या आली नाही. पण जेव्हा ती पहिल्यांदा सायन्स अकादमीमध्ये सामील झाली तेव्हा या बाबतीत गोष्टी आव्हानात्मक बनल्या. 2000 मध्ये, तिचे नाव डॉ, अरमांडो कार्डोझो यांनी नवीन फेलोपैकी एक म्हणून सामील होण्यासाठी नामांकित केले होते, परंतु वर्षे उलटली, आणि 2008 मध्ये तिला प्रवेश मिळण्यापूर्वीच तिच्या नामनिर्देशकाचे दुर्दैवाने निधन झाले. “माझ्यासाठी हा एक हृदयद्रावक क्षण होता, कारण तो खूप इच्छुक होता आणि मला सामील होण्यासाठी उत्सुक होता.”
तिच्या आधी, बोलिव्हियन अकादमीचे पूर्ण सदस्य म्हणून फक्त एका महिलेला नामांकन मिळाले होते आणि शेवटी प्रदीर्घ प्रतिक्षेनंतर प्रवेश मिळाल्यानंतर, मोनिकाने सुरुवातीला कमी प्रोफाइल ठेवले. “बहुतेक विज्ञान अकादमी पितृसत्ताक रचनेसारख्याच असतात”—सर्व काही पुरुषांसोबत कार्य करते; पुरुष सर्वत्र आहेत. या संस्कृतीचा आणि इतिहासाचा संस्थेवर प्रभाव पडतो.” मोनिकाने "मौन संस्कृती" बद्दल सांगितले जे स्त्रियांना अशा प्रतिष्ठित संस्थांमध्ये सामील होण्याची परवानगी देते. “त्यांना लाटा नकोत; दुसरीकडे, असे दिसते की पुरुषांना या समस्येबद्दल माहिती नाही. त्यांच्यासाठी, कोणतीही अडचण नाही. ”
डॉ. मोरेस हळूहळू तिच्या कवचातून बाहेर येऊ लागले. तिने स्वत: ला लवचिक आणि दृढनिश्चयी म्हणून वर्णन केले आणि त्या शांततेच्या संस्कृतीला हळूहळू तोडून, गोष्टी बदलण्यास तयार होती. अकादमीमध्ये सामील झाल्यानंतर पाच वर्षांनी, तिने महिला शास्त्रज्ञांना समर्पित पुरस्कार स्थापन करण्याचा प्रस्ताव ठेवला, जो मंजूर झाला. "त्यानंतर, मी फक्त गोष्टी वाढवणे, अधिकाधिक विनंती करणे आणि अधिकाधिक जबाबदाऱ्या घेणे एवढेच केले." संस्थात्मक पातळीवर तिचा अधिक समावेश जाणवला. इंटरअमेरिकन नेटवर्क ऑफ अकादमी ऑफ सायन्सेस (IANAS), ज्याचा ती केंद्रबिंदू बनली. संपूर्ण अमेरिकन खंडातील इतर अकादमींमधील इतर महिला शास्त्रज्ञांशी बोलणे महत्त्वाचे होते. “मी बऱ्याच गोष्टी शिकलो आणि इतर अकादमींच्या इतिहासात किती लिंग समस्यांना प्रोत्साहन दिले आणि सोडवले गेले ते पाहून मी प्रभावित झालो. त्यांच्या उदाहरणांचे अनुसरण करून, मी प्रस्तावित केला की बोलिव्हियन अकादमीने स्वतःचा लिंग आयोग स्थापन केला आहे.”
त्यांच्या स्वतःच्या संस्थांमध्ये प्रतिनिधित्व आणि समानता वाढवण्यासाठी काम करणाऱ्या इतर महिलांकडून ऐकून मोनिकाला असे करण्यास सांत्वन मिळाले. “मी खूप वचनबद्ध झालो. जर आम्ही एक नवीन संघ, नवीन आयोग तयार करत असू, तर मी नेहमी इतर महिलांना पुढे करत असे. 'सेलेस्टेचा सहभाग का नाही? अना या भूमिकेसाठी का नाही?' मला महिलांना सर्व कमिशन आणि अकादमीच्या सर्व कामांमध्ये सहभागी करून घ्यायचे होते.”
डॉ. मोरेस यांची 2021 मध्ये अकादमीच्या अध्यक्षपदी निवड झाली आणि त्यासोबत तिने तिचा आतापर्यंतचा सर्वात मोठा प्रकल्प हाताळला—अकादमीच्या नियमांची पुनरावृत्ती. नामनिर्देशन प्रक्रियेत सुधारणा करणे आणि विज्ञानाच्या इतर अकादमींप्रमाणे आधुनिकीकरण प्रक्रिया, विशेषत: नवीन सदस्यांची निवड पूर्ण मतदानातून प्रवेश समितीद्वारे केवळ मूल्यांकनाकडे नेण्याचे तिचे उद्दिष्ट होते. मोनिका आठवते, “कागदपत्रांचे पुनरावलोकन करण्यासाठी वर्षभरात अनेक बैठका झाल्या.”
त्यावेळी, नवीन सदस्यांची निवड करण्यासाठी, समिती मूल्यमापन निकषांवर आधारित पूर्व-निवडलेल्या उमेदवारांची यादी देईल. मोनिका म्हणते, “हे ठीक होते, पण एकदा यादी तयार झाल्यावर, पूर्ण सभांमध्ये नवीन सदस्यांना मतदान करावे लागले. प्रत्येक उमेदवार कोण आहे याची चांगली कल्पना असणे आणि त्यांचे संपूर्ण योगदान सामायिक करणे इतके अवघड होते. मतदानापूर्वी आम्ही फक्त एक छोटासा सारांश वाचत होतो.”
त्यानंतर तिने पूर्ण मतांची निवड काढून टाकण्याचा निर्णय घेतला आणि प्रवेश समितीने प्रत्येक उमेदवाराच्या स्वतःच्या वस्तुनिष्ठ मूल्यमापनावर पूर्णपणे अवलंबून राहावे. उमेदवारांना आता प्रक्रियेबद्दल स्पष्ट दृष्टीकोन आहे आणि नामनिर्देशित होण्यासाठी त्यांनी पूर्ण करणे आवश्यक असलेल्या निकषांची वस्तुनिष्ठ यादी आहे. त्यांनी यापुढे इतर सदस्यांच्या व्यक्तिनिष्ठ मतास सादर करणे आवश्यक नाही. “तुम्ही लोकांना ओळखण्याची गरज नाही; तुम्हाला शिफारस करण्याची गरज नाही. आता हे करिअरच्या निकषांवर आधारित आहे, जसे की प्रकाशने आणि पदे.
मोनिकाला वाटते की या प्रक्रियेने अधिक शास्त्रज्ञांना अर्ज करण्यास प्रोत्साहित केले आहे. "एका वर्षात, 2022 मध्ये, आम्ही 6 नवीन सदस्य जोडले, हा एक विक्रम आहे!" डॉ. मोरेसचा अंदाज आहे की अकादमीमध्ये महिलांचे प्रतिनिधित्व 30% वाढले आहे. तिने तरुण शास्त्रज्ञ सामील होत असल्याचे देखील नोंदवले, ज्यात सर्वात तरुण 48 वर्षांचे होते.
पण एवढी प्रगती असूनही, तिला अजूनही तिच्या महिला समवयस्कांमध्ये आत्मविश्वासाची कमतरता दिसते. "मी सहा नवीन महिला शास्त्रज्ञांना अकादमीमध्ये अर्ज करण्यासाठी पटवून देण्याचा प्रयत्न केला आहे, परंतु फक्त एकानेच उत्तर दिले आहे." मोनिकाचा विश्वास आहे की एक कारण म्हणजे काहींना असे वाटते की त्यांच्याकडे अद्याप पुरेशी प्रकाशने नाहीत. “कदाचित मी त्यांना एका सहकाऱ्याची प्रवेश फाइल दाखवू शकेन ज्याने 100% गुण मिळवले आणि नामांकन मिळाले; कदाचित मग त्यांना वाटेल की तेही करू शकतात.”
बोलिव्हियन विज्ञान अकादमीमध्ये गोष्टी हळूहळू बदलत आहेत, हे सर्व काही महिलांच्या चिकाटी आणि दृढनिश्चयामुळे आणि त्याच ध्येयाचा पाठपुरावा करणाऱ्या महिलांच्या प्रादेशिक सहकार्यामुळे. पूर्ण सत्रांचे पाठबळ आणि अकादमीच्या सर्व सदस्यांचा एकमताने पाठिंबा हे तिच्या व्यवस्थापनासाठी महत्त्वाचे आहे.
मुलाखतीच्या वेळी, मोनिकाची मुदत लवकरच संपुष्टात येत होती, पण तरीही तिला काय करावे लागेल याची चांगली कल्पना होती. “मला वाटते की आम्हाला अकादमीमध्ये अधिक मजबूत लिंग आयोगाची गरज आहे, ज्यामध्ये देशभरातील महिला शास्त्रज्ञांच्या बैठका आयोजित करण्यासाठी पुरेशी संसाधने आहेत- कदाचित अक्षरशः. मला विद्यार्थ्यांसाठी जागा पाहण्यासही आवडेल, काही त्यांना संभाव्य आव्हानांमध्ये मार्गदर्शन करण्यासाठी मार्गदर्शन करतील.”
तिला असे वाटले की अध्यक्ष म्हणून दुसऱ्या टर्मसाठी न उभे राहिल्याने आयोगात प्रगती होण्यासाठी आणि विद्यापीठातील तिच्या नोकरीमध्ये काही लिंग वकिली लागू करण्यासाठी काही वेळ मोकळा होईल. “मी कदाचित विद्यापीठात लिंग आयोग स्थापन करणार नाही, परंतु मला वाटते, ही वकिली रोजची आहे. मी आमच्या विद्यार्थ्यांशी संवाद साधू शकतो, मोकळी जागा तयार करू शकतो आणि लैंगिक समानतेच्या समस्यांना कसे सामोरे जावे याबद्दल सल्ला देऊ शकतो.”
डॉ. मोनिका मोरेस खजुरीच्या झाडांमध्ये विशेष प्राविण्य असलेल्या जीवशास्त्रज्ञ आहेत, पूर्णवेळ प्राध्यापक आहेत आणि हर्बेरियो नॅशिओनल आणि इन्स्टिट्यूटो डी इकोलॉजी येथील संशोधक आहेत. सॅन अँड्रेस विद्यापीठ बोलिव्हिया मध्ये. 2021 पासून 2024 च्या मध्यापर्यंत, त्या बोलिव्हियन अकादमी ऑफ सायन्सेसच्या पहिल्या महिला अध्यक्ष होत्या.
ब्लॉग ब्लॉग अस्वीकरण
आमच्या गेस्ट ब्लॉगमध्ये सादर केलेली माहिती, मते आणि शिफारसी या वैयक्तिक योगदानकर्त्यांच्या आहेत आणि त्या आंतरराष्ट्रीय विज्ञान परिषदेची मूल्ये आणि विश्वास दर्शवतातच असे नाही.
वैज्ञानिक संस्थांमध्ये लिंग समानता वाढवण्याबद्दल अधिक वाचा एला इनोव्हा एन सिएन्सिया एलएसीच्या विजेत्यांबद्दल अधिक वाचा: विज्ञान आणि नवोपक्रमातील महिलांच्या नेतृत्वासाठीचा प्रादेशिक उपक्रम इंटरनॅशनल युनियन ऑफ प्युअर अँड अप्लाईड फिजिक्सच्या 'विमेन इन फिजिक्स' वर्किंग ग्रुपच्या भूमिकेबद्दल अधिक वाचा. काळजी घेण्याची जबाबदारी असलेल्या संशोधकांना सहाय्य करण्याबद्दल अधिक वाचा: अंटार्क्टिक संशोधन वैज्ञानिक समिती 